Mój tydzień z Marilyn [4/10]

Powieść biograficzna „Książę, aktoreczka i ja” Colina Clarka pojawiła się w sprzedaży w 1996 roku, w momencie, gdy świat wciąż jeszcze nie postanowił, czy Marilyn Monroe była wrażliwą, utalentowaną aktorką, czy może raczej głupiutką, rozkapryszoną gwiazdą. Kluczowa dla tej dysputy książka – „Blondynka” Joyce Carol Oates – jeszcze się wtedy nie ukazała, co pozwoliło Clarkowi zająć na chwilę pozycję autorytetu. Publikacja wspomnień z czasów realizacji „Księcia i aktoreczki” okazała się sprytnym wybiegiem – po blisko 40 latach, które minęły od opisanych wydarzeń, nie żył już nikt, kto mógłby historię autora potwierdzić.

Książka Clarka – przynajmniej sądząc po samym filmie i archiwalnych recenzjach, bo dziś jest praktycznie nie do kupienia (195$ na Amazonie) – miała charakter czysto tabloidowy. Pod pretekstem odbrązowienia wizerunku Marilyn, zapomniany dokumentalista i autor przytoczył szereg anegdot, z których jednoznacznie wynikało, że podczas kręcenia „Księcia…” w 1956 był nie tylko asystentem na planie, ale też największym powiernikiem i niedoszłym kochankiem gwiazdy. Po latach, jak gdyby nigdy nic, postanowił podzielić się intymnymi wspomnieniami z całym światem.

Film Simona Curtisa uzależniony jest od charakteru książki – to plotkarski panegiryk, który tyleż wynosi Monroe na należny jej piedestał, co żeruje po prostu na niepotwierdzonych doniesieniach z jej życia. Wartość filmu, nawet jako biograficznej wprawki dla laików, którzy Marilyn dobrze nie znają, jest tym samym mocno dyskusyjna. Z jednej strony, w „Moim tygodniu…” znaleźć można fakty powszechnie znane i dobrze udokumentowane (czyli, wbrew temu, czego życzy sobie reżyser, mało odkrywcze), z drugiej – takie, których nie sposób zweryfikować. Cóż nam po szeptanych na ucho Clarka wyznaniach, skoro równie dobrze mogą one być wytworem jego wybujałej wyobraźni?

Nawet reżyser nie wydaje się tym wszystkim przekonany – narrację snuje tak, że postać Marilyn od początku do końca pozostaje odległym, nieodgadnionym mitem. Nigdy nie zostajemy z nią sam na sam, a jej profil psychologiczny budowany jest głównie ze strzępków, które w swojej książce przytoczył Clark. Takie „niedopowiedzenie”, choć w pewnym sensie efektowne, wydaje się niezamierzone (to w końcu miał być także *nasz* tydzień z Marilyn, intymny, jedyny w swoim rodzaju!). Niestety, scenarzysta zmierzył się z legendą bardzo powierzchownie, podsumowując swoją bohaterkę prostym paradoksem: oto wolny duch zamknięty w hollywoodzkiej klatce. Dlatego filmowa Marilyn bez końca powtarza sloganowe banały („Dlaczego ci, których kocham, zawsze ode mnie odchodzą?”, „Ludzie widzą Marilyn, nie widzą mnie”, i tak dalej), a chybiona stylizacja na retro – rozmemłana muzyka i glamourowe zdjęcia – tylko to wrażenie pogłębia.

Jedno trzeba przyznać: grająca tytułową rolę Michelle Williams jest zjawiskowa. Do perfekcji opanowała wszystkie gesty gwiazdy, z drobną pomocą charakteryzatorów (figura!) stając się bodajże najpełniejszym jej wcieleniem w historii. Jako najsłynniejsza aktorka wszech czasów Michelle potrafi być seksowna i pewna siebie, ale też krucha i bezbronna. W jej ukradkowych spojrzeniach, drobnych szczególikach, kryje się więcej prawdy o Marilyn, niż we wszystkich koślawo napisanych dialogach razem wziętych. To właśnie dla niej (i dla aktorów w ogóle – świetni są także Kenneth Branagh jako Laurence Olivier, Julia Ormond jako Vivien Leigh i Zoe Wanamaker jako Paula Strasberg) warto ten film obejrzeć. A zaraz potem pobiec do księgarni – najlepiej po „Blondynkę” Oates.